Nij Nittersum

In Stedum, in het Groningse aardbevingsgebied, zijn veertien sociale huurwoningen gerealiseerd. In samenspraak met het dorp is besloten om een hofje te maken met woningen voor jonge gezinnen en ouderen, ontworpen rond een gezamenlijke binnentuin. Voordat Specht dit meergeneratiehofje ontwierp, maakte het bureau al de stedenbouwkundige visie voor deze locatie. Die continuïteit in het proces droeg bij aan een constructieve samenwerking met het dorp.

Nij Nittersum kan gezien worden als een proeve om alledaagse gemeenschappelijkheid in het wonen in Nederland vorm te geven. Veelzeggend is dat de veertien aardbevingsbestendige sociale huurwoningen zijn gebouwd op de locatie van een gesloopt bejaardenhuis met dezelfde naam. Het hofje beantwoordt aan de lokale behoefte aan betaalbare huurwoningen voor starters en senioren, en zorgt en passant voor variatie binnen het woningaanbod en doorstroming.

Naast de opdrachtgever, woningcorporatie Wierden en Borgen, hadden de bewoners van Stedum een belangrijke stem in het ontwerp. Het centraal gelegen bejaardenhuis was cultuurhistorisch van betekenis, de (her)bestemming ervan hield het dorp daarom bezig. De Stedumers verwachtten dat er iets bijzonders terugkwam.

Dat bijzondere van het nieuwe Nij Nittersum zit in de combinatie van een hofjesvorm, de groene accentuering door bomen, tuin en sedumdaken, en de keuze voor specifieke materialen. Omdat de typologie van een hofje in een grotere groene ruimte zich onderscheidt van het omliggende dorpse weefsel, kozen de architecten voor een materiaal dat afwijkt van het in de omgeving overwegend toegepaste Gronings rode metselwerk.

De gevels van de houtskeletbouw zijn bekleed met fraké noir, vormvast hout dat afkomstig is uit duurzaam beheerde bossen. Elke afzonderlijke lat tekenden de architecten uit. Het voorvergrijsde hout behoudt zijn kleur. Omdat de nerf verticaal loopt, stroomt het regenwater mooi af en veroudert het hout gelijkmatig.

De combinatie van hout en zink bood ruimte voor een zorgvuldige detaillering, vanwege de 'plooibare' eigenschappen van die materialen. Het complex heeft vloeiende overgangen tussen privé, collectief en openbaar. Door het toegepaste hout ontstaat een harmonieuze en zachtaardige uitstraling. Dakoverstekken en lamellen zorgen voor het tegengaan van hittestress. De lamellen verlenen het hofje bovendien een intiem karakter, met voldoende openheid voor zichtlijnen, dat goed past in en aansluit bij de omgeving.

Nij Nittersum omvat negen gelijkvloerse, levensloopbestendige woningen met één slaapkamer, en vijf compacte gezinswoningen met twee slaapkamers. Deze laatste huizen zijn uitgevoerd met een vide. De woningen hebben terrassen met een besloten en een semi-besloten zijde. Bewoners hebben zo de vrijheid om te kiezen tussen privacy of een praatje met de buren, en tussen zon of schaduw. De woningen zijn zowel georiënteerd op het hofje als op de omliggende straten.

De voormalige borg Nittersum, waaraan het hofje zijn naam dankt, stond met de achterkant naar de wierde: de kern van het dorp. In het noorden van Stedum is deze scheiding met de wierde nog steeds voelbaar. De nieuwe invulling van de kavel en de relatief open opzet van het complex dragen bij aan een betere verbinding van de kern met het noorden van het dorp. Ook het groen van Nij Nittersum vormt een eerder ontbrekende schakel in een reeks van groene ruimtes en boomgroepen tussen de wierde en het landschap.

Beeld: Marieke Kijk in de Vegte, Ricardo Postma