Veertien woningen Middelstum

De ontwikkeling van veertien woningen aan de Zuiderstraat en Coendersweg in Middelstum begon met een eenvoudige vraag: hoe ontwerp je sociale huurwoningen die voorbereid zijn op het klimaat van morgen, zonder concessies te doen aan de woonkwaliteit van vandaag? Het project kwam tot stand als design & build-samenwerking tussen Bouwbedrijf Lont, woningcorporatie Wierden en Borgen, en VMEZ Architecten. Een schetsplan en de ruimtelijke en klimaatadaptieve kaderstelling van Specht vormden de basis voor de verdere ontwikkeling van het ontwerp.

De ontwikkeling van veertien woningen aan de Zuiderstraat en Coendersweg in Middelstum begon met een eenvoudige vraag: hoe ontwerp je sociale huurwoningen die voorbereid zijn op het klimaat van morgen, zonder concessies te doen aan de woonkwaliteit van vandaag? Het project kwam tot stand als design & build-samenwerking tussen Bouwbedrijf Lont, woningcorporatie Wierden en Borgen, en VMEZ Architecten. Een schetsplan en de ruimtelijke en klimaatadaptieve kaderstelling van Specht vormden de basis voor de verdere ontwikkeling van het ontwerp.

Met de wens om een toekomstbestendige buurt te creëren die voorbereid is op klimaatverandering, aantrekkelijk is voor verschillende doelgroepen en tegelijkertijd recht doet aan de schaal en identiteit van Middelstum, was de opgave ambitieus. Kenmerkend voor het project is de integrale benadering. Klimaatadaptatie is niet als technische laag toegevoegd, maar vormt het vertrekpunt van de stedenbouwkundige opzet. De woningen zijn georganiseerd rondom een collectieve groene ruimte waarin ontmoeten, bewegen, waterberging en natuurontwikkeling samenkomen. Infiltratievoorzieningen, raingardens en bergingscapaciteit vangen piekbuien op en helpen droogte voorkomen. Water vormt daarmee een zichtbaar en beleefbaar onderdeel van de nieuwe woonomgeving.

Minstens zo belangrijk is de menselijke maat. Het plan bestaat uit een mix van gezinswoningen en levensloopbestendige woningen, waardoor verschillende generaties naast elkaar kunnen wonen. Die variatie maakt de wijk veerkrachtiger en versterkt de sociale samenhang. De architectuur sluit aan bij deze gedachte, met twee duidelijk herkenbare woningfamilies. De levensloopbestendige woningen hebben een natuurlijke, lichte uitstraling met houten gevels, pergola's en groene daken. De roodbruine gezinswoningen hebben een warm karakter dat verwijst naar de baksteenarchitectuur in Middelstum. Gevelsprongen, dwarskappen, schoorstenen en subtiele verschillen tussen de woningen zorgen voor individualiteit binnen de samenhang van het geheel.

De bebouwing sluit aan op de schaal van het dorp en versterkt de bestaande ruimtelijke structuur. De collectieve groene ruimte vormt een nieuwe kwaliteit binnen het plan en zorgt voor zichtlijnen, lucht en verblijfskwaliteit. Door woningen, openbare ruimte en landschap als één samenhangende opgave te beschouwen ontstaat een vanzelfsprekende relatie tussen privé en collectief, tussen gebouw en omgeving. Binnen in de woningen is gezocht naar maximale woonkwaliteit. De woningplattegronden zijn zorgvuldig ontworpen, met royale woonkamers, ruime woonkeukens, praktische bergingen en logische looplijnen.

Verschillende duurzaamheidsmaatregelen versterken elkaar en zijn steeds gekoppeld aan de kwaliteit van de woonomgeving. De toepassing van hout en biobased materialen reduceert de milieubelasting. Groene daken, bomen, nestvoorzieningen en een natuurinclusieve inrichting versterken de biodiversiteit. Tegelijkertijd beperken pergola's, boombeplanting, diepe gevelopeningen en natuurlijke ventilatie de gevolgen van hittestress.

Sociale woningbouw hoeft geen optelsom te zijn van woonruimte, techniek en duurzaamheidseisen. Door klimaatadaptatie, biodiversiteit, materiaalgebruik, stedenbouw en woonkwaliteit vanaf het eerste moment als één ontwerpopgave te beschouwen ontstaat een buurt die meer is dan haar afzonderlijke onderdelen. De nieuwe woningen voegen zich niet alleen in Middelstum, maar leveren ook een nieuwe ruimtelijke kwaliteit aan het dorp. Goed opdrachtgeverschap, ontwerpkwaliteit en maatschappelijke ambitie vormen samen een concreet en realiseerbaar antwoord op de woonopgaven van deze tijd. Niet door te kiezen voor standaardisering, maar door aandachtig te ontwerpen vanuit plaats, landschap en bewoners.

Beeld: Ricardo Postma